Stijging in aantal bouwvergunningen

In de eerste maanden van dit jaar stijgt het aantal afgegeven bouwvergunningen en wordt herstel van de nieuwbouwproductie verwacht. Tot vorig jaar daalde het aantal bouwvergunningen namelijk, zo blijkt uit cijfers van het CBS. In 2023 waren het er nog geen 55.000, terwijl dat er in 2022 nog ruim 64.000 waren en in 2021 bijna 76.000.

Herstel nieuwbouwproductie verwacht in 2025

“Aan het begin van de bouwketen zijn duidelijke tekenen van herstel zichtbaar”, aldus Maurice van Sante, Econoom Bouw bij ING Research. In het eerste half jaar van 2024 werden meer bouwvergunningen voor nieuwbouwwoningen afgegeven dan vorig jaar. "Daarnaast nemen de verkopen van nieuwbouwwoningen door de aantrekkende woningmarkt ook weer toe." ING Research verwacht dat er dit jaar 65.000 nieuwbouwwoningen gebouwd worden en volgend jaar 70.000.

Oorzaak daling bouwvergunningen

De daling van het aantal bouwvergunningen in de afgelopen jaren strookt niet met de ambities van het kabinet om 100.000 woningen per jaar te bouwen, om het woningtekort terug te dringen. De stikstofcrisis was een belangrijke oorzaak van de dip, maar zeker niet de enige.

• Stikstofcrisis

Hoe zat het ook alweer met die stikstofcrisis? Bij de bouw van woningen komt stikstof vrij. Dat is schadelijk voor nabijgelegen kwetsbare natuurgebieden. Lange tijd mocht er toch gebouwd worden, maar die vrijstelling verviel in 2022. Toen oordeelde de Raad van State dat bouwprojecten alleen mogen doorgaan als zeker is dat nabijgelegen kwetsbare natuurgebieden geen schade oplopen. Sindsdien moeten bouwbedrijven aantonen dat hun projecten geen natuurschade veroorzaken. Het onderzoek dat daarvoor nodig is, kost tijd. Hierdoor kunnen aanvragen voor bouwvergunningen pas later worden ingediend. En als projecten onvermijdelijk tot natuurschade leiden, trekken bouwbedrijven ze terug.

• Tekort aan materialen en bouwvakkers, stijgende bouwkosten

Een andere oorzaak van de daling van het aantal bouwvergunningen is het tekort aan bouwmaterialen en bouwvakkers. Hierdoor blijven projecten op de plank liggen, omdat ze simpelweg niet gerealiseerd kúnnen worden. Uiteraard vragen bouwbedrijven voor die projecten geen bouwvergunningen aan. Dat doen ze ook niet voor projecten die vanwege de stijgende bouwkosten ‘niet uit’ kunnen. En daarmee is een derde oorzaak genoemd: de alsmaar stijgende kosten voor materialen en arbeid.

• Niet genoeg ambtenaren en rechters

Door het tekort aan ambtenaren bij gemeentes blijven woningbouwplannen veel te lang op de plank liggen. Dit is een groot probleem. Gemeenten en provincies doen soms jaren over het aanwijzen van woningbouwlocaties. Ook bij de Raad van State is het zo druk geworden dat de gemiddelde wachttijd oploopt tot twee jaar.

• Te weinig bouwgrond

Wat ook meespeelt, is de beperkte beschikbaarheid van bouwgrond. Is er minder grond beschikbaar, dan worden minder projecten opgestart en dus minder bouwvergunningen aangevraagd.

• Rente, economische vooruitzichten en beleid

Andere factoren zijn de gestegen rente, de mindere economische vooruitzichten en veranderingen (of aangekondigde veranderingen) in het woningmarktbeleid van het kabinet. Dit kan zorgen voor terughoudendheid bij investeerders. Daardoor stranden projecten al op de tekentafel en dus blijft het aanvragen van een bouwvergunning achterwege.