Kabinet zet eerste stap om woningbouw uit stikstofslot te halen

Het kabinet heeft een nieuw pakket aan stikstofmaatregelen gepresenteerd dat de woningbouw weer meer ruimte moet geven. Het doel is om vergunningen sneller te kunnen verlenen, zodat de bouw van nieuwe woningen minder vaak vastloopt door de stikstofregels. 

Waarom is stikstof een probleem voor woningbouw?

Veel nieuwbouwprojecten hebben de afgelopen jaren vertraging opgelopen of konden helemaal niet starten. De reden is dat de bouw en het toekomstige gebruik van woningen stikstof kunnen veroorzaken in beschermde natuurgebieden. Voor veel projecten is daarom een natuurvergunning nodig.

Sinds de Raad van State in 2019 een streep zette door het Programma Aanpak Stikstof (PAS), is het veel lastiger geworden om nieuwe vergunningen te verlenen. Daardoor zijn duizenden woningen vertraagd.

Wat wil het kabinet veranderen?

Het kabinet wil de vergunningverlening voor woningbouw weer op gang brengen. Een van de belangrijkste maatregelen is de invoering van een rekenkundige ondergrens. Projecten die slechts een zeer kleine hoeveelheid stikstof veroorzaken, hoeven dan mogelijk geen aparte natuurvergunning meer aan te vragen. 
Vooral kleinere woningbouwprojecten kunnen hiervan profiteren. Daardoor kunnen vergunningprocedures korter worden en kan de bouw sneller beginnen.

Daarnaast wil het kabinet de totale stikstofuitstoot verder terugdringen. Dat gebeurt onder meer met maatregelen voor de landbouw, industrie en mobiliteit. Ook wordt geïnvesteerd in natuurherstel. Volgens het kabinet ontstaat hierdoor weer ruimte voor maatschappelijke projecten, zoals woningbouw.

Nog geen directe oplossing

Hoewel het pakket veelbelovend klinkt, verandert er voorlopig nog weinig voor lopende nieuwbouwprojecten. Veel plannen moeten namelijk eerst worden uitgewerkt in wet- en regelgeving. Ook moet de Tweede en Eerste Kamer zich nog over verschillende onderdelen buigen.

Daar komt bij dat de nieuwe aanpak juridisch stand moet houden. De afgelopen jaren zijn meerdere stikstofmaatregelen door de rechter teruggefloten. Het kabinet probeert dat nu te voorkomen door de nieuwe regels beter te onderbouwen en de uitstoot daadwerkelijk te laten dalen.

Wat betekent dit voor woningzoekers?

Voor mensen die op zoek zijn naar een nieuwbouwwoning is het vooral goed nieuws dat het kabinet opnieuw probeert de vergunningverlening te versnellen. Als de plannen doorgaan, kunnen in de toekomst meer woningbouwprojecten van start gaan.

Toch is geduld nog nodig. De nieuwe regels zijn nog niet van kracht en woningontwikkelaars moeten voorlopig nog voldoen aan de huidige stikstofwetgeving. Pas als de wetswijzigingen zijn ingevoerd én juridisch overeind blijven, zal duidelijk worden hoeveel extra ruimte er daadwerkelijk ontstaat voor de bouw van nieuwe woningen.

Wat is stikstof en waarom is het een probleem?

Stikstof is een stof die onder meer vrijkomt door verkeer, de landbouw, de industrie en de bouw. Op zichzelf is stikstof niet het probleem. Het gaat vooral om stikstofverbindingen, zoals ammoniak en stikstofoxiden, die neerslaan in de natuur.
In veel beschermde natuurgebieden in Nederland komt al jarenlang meer stikstof terecht dan de natuur kan verwerken. Daardoor groeien bijvoorbeeld brandnetels en gras sneller, terwijl zeldzame planten juist verdwijnen. Ook dieren die afhankelijk zijn van die planten krijgen het moeilijk.

Om deze kwetsbare natuur te beschermen, gelden strenge Europese natuurregels. Daardoor moet de overheid bij nieuwe projecten, zoals woningbouw, wegen of bedrijfsuitbreidingen, beoordelen of er extra stikstof in een beschermd natuurgebied terechtkomt.
Is dat het geval en kan niet worden aangetoond dat de natuur daardoor geen schade oploopt? Dan kan een vergunning worden geweigerd of door de rechter worden vernietigd.
Juist daardoor lopen veel woningbouwprojecten vertraging op. Niet omdat woningen zelf veel stikstof uitstoten, maar omdat ook een beperkte extra uitstoot tijdens de bouw of door extra verkeer juridisch moet worden beoordeeld.