Vertraging door bezwaren kan minder

De bouw van een op de drie nieuwbouwwoningen loopt vertraging op door bezwaren van vooral omwonenden. Dat blijkt uit onderzoek onder 68 gemeenten. De vertraging kan oplopen tot wel twee jaar. Het goede nieuws: er komt een nieuwe wet aan die de procedures inkort, en gemeenten kunnen zelf ook iets doen.

Bezwaarmakers zijn vooral omwonenden

Vier van de vijf gemeenten geven in het onderzoek van het Nederlands Dagblad en vakblad Binnenlands Bestuur aan dat ze bij woningbouwplannen stuiten op bezwaren. Vaak lijken vooral natuurbeschermingsorganisaties hiervoor verantwoordelijk. Dat komt doordat de rechtszaken die zij tegen nieuwbouwplannen aanspannen, veel aandacht krijgen in de media. Toch heeft maar een kwart van de gemeenten te maken met bezwaren uit die hoek. Terwijl 97,5 procent van de gemeenten te maken heeft met bezwaren van omwonenden.

Uitzicht, inkijk, verkeer en parkeren

Omwonenden die zich tegen nieuwbouwplannen verzetten, vrezen dat de komst van nieuwe huizen hun uitzicht aantast en tot ongewenste inkijk leidt. Ook zijn ze bang voor verkeersoverlast en een tekort aan parkeerplaatsen. Als ze hun verzet tot aan de hoogste bestuursrechter (Raad van State) volhouden, kunnen de vertragingen oplopen tot wel twee jaar.

Dit is slecht nieuws voor woningzoekenden en voor het kabinet, dat tot 2030 bijna één miljoen woningen wil bouwen. Demissionair minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) is niet verrast over de uitkomsten van het onderzoek. “Bezwaar maken tegen nieuwbouw is volkssport nummer 1 aan het worden”, zegt hij in een reactie tegen Binnenlands Bestuur. “Het recht op uitzicht wordt zo belangrijker dan het recht op wonen. In deze tijd kunnen we ons dat niet meer veroorloven.”

Kortere procedures, één keer naar de rechter

De minister wil dan ook de mogelijkheden om bezwaar te maken beperken. Aan de ene kant door beroepsprocedures in te korten, aan de andere kant door bij het verlenen van vergunningen één gang naar de rechter mogelijk te maken, in plaats van twee. De Jonge heeft een wetsvoorstel daartoe naar de Tweede Kamer gestuurd.

Vroeg in gesprek met omwonenden

Maar ook ‘aan de voorkant’ valt nog veel winst te behalen, zeggen deskundigen in Binnenlands Bestuur. Als gemeenten in een vroeg stadium met omwonenden en andere betrokkenen in gesprek gaan, kunnen zij meer rekening houden met hun bezwaren. Vroeg in het proces is het vaak minder ingrijpend om plannen aan te passen dan later. Dat verkleint de kans op juridische procedures. Daar komt bij dat die kans sowieso kleiner wordt als bewoners en betrokkenen zich gehoord voelen en/of inspraak hebben in de plannen.