Biobased bouwen: ook goed voor de boer

Biobased bouwen is bouwen met natuurlijke materialen als hout, stro, hennep, olifantsgras en vlas. Dit kunnen Nederlandse boeren deels zelf verbouwen. Deze nieuwe ontwikkeling maakt woningbouw duurzamer. Daarnaast zorgt biobased bouwen voor een prettiger binnenklimaat in je woning.

In veel regio’s in Nederland experimenteren boeren met het telen van gewassen die kunnen worden verwerkt tot bouwmaterialen. Van stro, hennep, olifantsgras en vlas kun je bijvoorbeeld heel goed isolatie maken, of plaatmateriaal. Dit telen gebeurt op kleine schaal, maar daar komt snel verandering in.

Bouwen met materialen van natuurlijke oorsprong is onder bouwers een niet meer te stoppen trend. Bovendien kan het rekenen op veel politieke steun. Zo is er een plan vanuit de overheid om deze ontwikkeling verder aan te jagen.

Circulaire economie met minder CO2-uitstoot

Waarom deze ontwikkeling? Omdat het mes snijdt aan twee kanten. De overheid streeft naar een circulaire economie met minder CO2-uitstoot. Dat gaat met traditionele bouwmaterialen als beton en minerale isolatiewol niet lukken, stelt Jan Willem van de Groep, kartrekker van de organisatie Building Balance die het hierboven genoemde plan uitvoert. Hij werkt hiervoor samen met bouwers, boeren, fabrikanten en leveranciers.

Om de woningnood op te lossen moeten in Nederland komende jaren 900.000 woningen worden gebouwd. Maar de CO2-uitstoot van de traditionele bouw is zo hoog, dat Nederland eigenlijk na woning nummer 360.000 moet stoppen met bouwen willen we klimaatdoelstelling van maximaal anderhalve graad opwarming halen, rekent Van de Groep voor. “Biogrondstoffen bieden een enorme kans om de klimaatdoelen wél te halen. Ze zijn een deel van de oplossing om met een lagere CO2-uitstoot te bouwen.”

De andere kant: voor boeren die moeten stoppen met veeteelt - bijvoorbeeld rond Natura2000-gebieden - biedt het telen van vezelgewassen een nieuwe manier om een inkomen te genereren. “Voordeel daarbij is dat deze gewassen bijna geen bestrijdingsmiddelen en mest nodig hebben om te groeien. Dat is ook beter voor de bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit.” Kortom: een win-winsituatie.

Van niche naar normaal

Biobased bouwen is nu nog een uitzondering. De droom van Van de Groep is dat het normaal wordt, zonder dat je daar als consument om hoeft te vragen. De grotere bouwbedrijven en ontwikkelaars bewegen die kant ook op.

Zo is bouwen met meer hout al een aantal jaar aan een onstuitbare opmars bezig. De biobased isolatiematerialen volgen. In Brabant komen volgend jaar grotere projecten met woningen van hout en stro-isolatie. Houten woningen gevuld met lokaal geteeld olifantsgras als isolatiemateriaal? In Doetinchem start bouwer BAM volgend jaar met een hele wijk van 72 huizen.

“Ik ben blij dat steeds meer bouwers industrialiseren en dat ze daarbij kiezen voor houtbouw met biogrondstoffen”, zegt Van de Groep. “Dan weten we namelijk ook zeker dat de materialen op een goede manier worden aangebracht en dat je als bewoner optimaal kunt profiteren van de eigenschappen van biogrondstoffen.”

Aangenaam binnenklimaat

Wat die eigenschappen betreft: biobased materialen zorgen voor een aangenaam binnenklimaat. “Met deze materialen kun je ‘dampopen bouwen’, zoals we dat noemen. Dat betekent dat je binnenruimte continu in interactie is met buiten. Je woning reageert op de buitentemperatuur en luchtvochtigheid. Dat biedt een ander comfortniveau en een andere gevoelstemperatuur in de woning. Wat we vaak horen, is dat de thermostaat in zo’n woning een graadje lager kan. Dat zegt iets over hoe zo’n woning aanvoelt.”