Hypotheekrenteaftrek mogelijk op de schop vanaf 2031

Huiseigenaren met een oudere hypotheek kunnen vanaf 2031 te maken krijgen met grote veranderingen in de hypotheekrenteaftrek. Dat blijkt uit onderzoek van het ministerie van Financiën, De Nederlandsche Bank en het ministerie van Binnenlandse Zaken. De aanleiding is opvallend: de huidige regels zijn zó ingewikkeld geworden dat veel huiseigenaren, adviseurs én de Belastingdienst niet meer precies kunnen vaststellen hoeveel recht iemand nog heeft op hypotheekrenteaftrek. 

Wat is hypotheekrenteaftrek?

Hypotheekrenteaftrek betekent dat je de rente over je hypotheek mag aftrekken van je belastbaar inkomen. Daardoor betaal je minder inkomstenbelasting. De regeling geldt alleen voor een hypotheek op je eigen woning en is jarenlang een belangrijke steun geweest voor huiseigenaren.

Sinds 2001 geldt wel een grens: je mag maximaal 30 jaar gebruikmaken van hypotheekrenteaftrek. Voor nieuwe hypotheken vanaf 2013 geldt bovendien dat je moet aflossen om recht te houden op de aftrek.

Waarom ontstaat er nu een probleem?

Voor de eerste grote groep huiseigenaren loopt die termijn van 30 jaar af op 1 januari 2031. Dat gaat vooral om mensen met een hypotheek van vóór 2001. In theorie klinkt dat overzichtelijk. In de praktijk blijkt het veel ingewikkelder. Veel huishoudens verhuisden in de afgelopen decennia, sloten hun hypotheek over, gingen samenwonen, scheidden of financierden een verbouwing. Daardoor bestaan hypotheken vaak uit meerdere leningdelen met verschillende startdata. En juist daar gaat het mis.

Volgens het rapport beschikken veel mensen niet meer over alle oude gegevens. De Belastingdienst vaak ook niet. Door wettelijke bewaartermijnen ontbreken historische gegevens regelmatig. De onderzoekers noemen de regeling daarom “nagenoeg niet handhaafbaar”.

Vooral oude en aflossingsvrije hypotheken in beeld

De grootste knelpunten zitten bij hypotheken die vóór 2013 zijn afgesloten. Dat zijn vaak aflossingsvrije hypotheken. Volgens het rapport bestaat meer dan de helft van de oudere hypotheekschuld uit aflossingsvrije leningen. 

Bij dat type hypotheek betaal je meestal alleen rente en los je tijdens de looptijd niet af. Daardoor blijft de schuld vaak lang bestaan. Juist daarom werd in 2001 de maximale termijn van 30 jaar ingevoerd.

Welke oplossingen onderzoekt het kabinet?

Het kabinet heeft nog geen keuze gemaakt, maar werkt verschillende scenario’s uit.

1. Hypotheekrenteaftrek stoppen in 2031 
   De strengste optie: alle hypotheken van vóór 2013 verliezen vanaf 2031 het recht op hypotheekrenteaftrek. Dat zou huishoudens flink meer netto woonlasten kunnen opleveren.
2. Alleen behoud bij aflossen
   Een andere mogelijkheid is een overgangsregeling. Daarbij behoud je de aftrek alleen als je vóór 2031 overstapt naar een hypotheek waarbij je wél aflost, bijvoorbeeld annuïtair. Wie een aflossingsvrije hypotheek houdt, raakt het belastingvoordeel dan kwijt.
3. Uitstel tot 2043
   Er ligt ook een mildere variant op tafel. Daarbij blijft de hypotheekrenteaftrek voor oude hypotheken bestaan tot 2043. Dat geeft huiseigenaren meer tijd, maar kost de overheid miljarden euro’s aan belastinginkomsten.
4. Langzame afbouw
   Een vierde scenario is een geleidelijke afbouw. De aftrek wordt dan vanaf 2031 ieder jaar iets kleiner.

Wat betekent dit voor jou?

Er verandert voorlopig nog niets. Het rapport bevat alleen mogelijke oplossingen en geen definitieve besluiten. Toch kan het verstandig zijn om nu al inzicht te krijgen in:

•  het type hypotheek dat je hebt; 
•  hoeveel jaar hypotheekrenteaftrek je al gebruikte; 
•  de mogelijkheden om over te sluiten of af te lossen. 

Zeker als je een oudere of aflossingsvrije hypotheek hebt. Want juist die groep staat centraal in de discussie die de komende jaren in Den Haag gevoerd gaat worden.