Verkiezingen 2025: wat willen politieke partijen met wonen?

De Tweede Kamerverkiezingen komen eraan op 29 oktober. Wonen is in vrijwel elk verkiezingsprogramma een van de drie belangrijkste thema’s, naast migratie en klimaat. De woningnood is overal voelbaar, van stad tot dorp. Maar wat willen de grootste partijen daaraan doen? Hierbij een overzicht van hun plannen, in volgorde van huidige grootte: 

PVV: woningen voor Nederlanders

De PVV wil een nationaal crisisplan woningbouw om de bouwproductie snel op te schalen. De partij pleit voor minder regels, snellere procedures en een versoepeling van bouwvoorschriften. Duurzaamheidseisen wil de PVV juist beperken: klimaatbeleid mag de bouw volgens de partij niet vertragen. De PVV kiest duidelijk voor “woningen voor Nederlanders”: statushouders verliezen hun voorrang en bij illegale onderhuur kan de verblijfsstatus worden ingetrokken. Daarnaast wil de partij dat recreatiewoningen permanent bewoond mogen worden, corporaties ook middenhuurwoningen kunnen bouwen en sociale huren met 10% omlaag gaan. De PVV wil de hypotheekrenteaftrek behouden, grondspeculatie belasten en meer nationale controle over het woonbeleid. Opvallend: de partij wil zelfs de NPO opheffen om op die locaties woningen te bouwen.

Kortom: de PVV legt de nadruk op snelheid, nationale belangen en betaalbaarheid – met minder aandacht voor duurzaamheid.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de PVV

GroenLinks-PvdA: bouwen voor de sociale meerderheid

GroenLinks–PvdA wil dat de overheid weer de regie neemt over wonen. De partij pleit voor een minister van Volkshuisvesting die gemeenten kan verplichten om te bouwen en wil met een groot investeringsprogramma jaarlijks 100.000 nieuwe woningen realiseren. Daarbij moet tweederde van de nieuwbouw betaalbaar zijn. Woningcorporaties krijgen meer mogelijkheden om te investeren, onder meer door ruimere inkomensgrenzen en vrijstelling van winstbelasting. GroenLinks–PvdA wil verder grondspeculatie aanpakken, het Rijk het eerste recht op koop van bouwgrond geven en leegstand bestrijden met heffingen en de herinvoering van het recht op kraken bij langdurige leegstand. De partij ziet kansen om te bouwen op oude bedrijventerreinen en vliegvelden en wil minder vliegverkeer bij Schiphol. Daarnaast ligt de focus op duurzaamheid, met biobased, circulair en energiezuinig bouwen en de versnelling van de verduurzaming van bestaande woningen.

Kortom: GroenLinks–PvdA kiest voor betaalbare nieuwbouw, een sterke overheidsrol en duurzaam wonen voor iedereen.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA

VVD: meer bouwen, minder regels

De VVD wil de woningbouw versnellen met 30 nieuwe grootschalige woonwijken, vooral aan de randen van steden. Volgens de partij moet bouwen eenvoudiger worden: minder regels, snellere procedures en meer ruimte voor marktpartijen en investeerders om te bouwen. Gemeenten die veel woningen realiseren, wil de VVD belonen, zodat de productie op gang blijft. Er komt meer aandacht voor betaalbare koopwoningen, met extra fiscale voordelen voor starters. Ook wil de partij dat statushouders minder voorrang krijgen en dat de huurmarkt verder wordt geliberaliseerd. De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan, zodat kopen aantrekkelijk blijft.

Kortom: de VVD kiest voor snelheid, minder regels en meer ruimte voor de markt om Nederland sneller aan voldoende woningen te helpen.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de VVD

NSC: regie en betaalbaarheid

NSC wil dat de overheid weer de regie neemt over de woningbouw, met een versnellingsfonds van 2 miljard euro om sneller te kunnen bouwen. De partij streeft naar 100.000 nieuwe woningen per jaar, waarvan 30% sociaal en twee derde betaalbaar. NSC wil kortere procedures, actief grondbeleid en meer focus op herontwikkelingslocaties om verrommeling van het landschap te voorkomen. Daarnaast moet er meer ruimte komen voor woningdelen, splitsen en tijdelijke woonvormen, zodat sneller in de woonbehoefte kan worden voorzien. Starters krijgen steun via leningen en erfpachtalternatieven, terwijl de huurprijzen worden gematigd via een landelijk huurregister.

Kortom: NSC wil de woningmarkt weer betaalbaar en eerlijk maken, met meer regie van het Rijk en ruimte voor slimme, flexibele woonoplossingen.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van NSC

D66: tien nieuwe steden

D66 wil de woningbouw groots aanpakken met de bouw van tien nieuwe steden bij OV-knooppunten, naast verdere verdichting binnen bestaande stedelijke gebieden. Volgens de partij is wonen een basisrecht, en moeten gemeenten zorgen dat minimaal 30% van de nieuwbouw sociale huur is. D66 wil meer regie vanuit Den Haag, maar ook dat gemeenten actiever grondbeleid voeren om sneller te kunnen bouwen. De partij zet sterk in op duurzaamheid en circulair bouwen, met plannen voor de isolatie van 1 miljoen huurwoningen, meer groen en autoluwe buurten. Daarnaast wil D66 starters ondersteunen, terwijl beleggers meer belasting gaan betalen om de betaalbaarheid van woningen te verbeteren. Ook moeten de bouwregels eenvoudiger worden, zodat projecten sneller van start kunnen.

Kortom: D66 wil duurzame groei met tien nieuwe steden, meer betaalbare woningen en een overheid die de regie terugpakt over de woningbouw.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van D66

BBB: lokaal en betaalbaar

De BBB wil bouwen voor gewone Nederlanders, met meer ruimte voor woningbouw buiten de stad, vooral aan de randen van dorpen, maar zonder vruchtbare landbouwgrond op te offeren. De partij kiest voor regionaal maatwerk in plaats van landelijke regels: gemeenten moeten meer zeggenschap krijgen over waar en hoe er gebouwd wordt. Tweederde van de nieuwbouw moet betaalbaar zijn, waarvan 30% sociaal, en er moet meer ruimte komen voor splitsen, woningdelen en transformatie. Starters, senioren en mensen met een maatschappelijke functie krijgen voorrang bij nieuwe woningen. BBB wil minder regels, lagere lasten voor kleine verhuurders en afschaffing van de Wet betaalbare huur, zodat investeren in nieuwbouw aantrekkelijk blijft. De hypotheekrenteaftrek blijft behouden.

Kortom: BBB wil lokaal maatwerk, minder regels en meer betaalbare woningen, vooral in dorpen en kleinere steden.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de BBB

CDA: leefbare dorpen en steden

Het CDA wil zorgen voor leefbare dorpen en steden door jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te bouwen, waarvan tweederde betaalbaar en 30% sociaal. De partij vindt dat jongeren in hun eigen dorp moeten kunnen blijven wonen en dat ouderen makkelijker moeten kunnen doorstromen. Het CDA wil meer ruimte voor woningcorporaties, maar ook een ‘right to buy’ invoeren, zodat huurders hun sociale huurwoning kunnen kopen. De partij kiest voor samenwerking tussen overheid, markt en gemeenten, met meer lokale regie over bouwplannen. Verder wil het CDA leegstand aanpakken, wijkgerichte verduurzaming stimuleren en de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afbouwen.

Kortom: het CDA zet in op sterke dorpen en wijken, met meer betaalbare woningen, lokale regie en samenwerking tussen markt en overheid.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van het CDA

SP: wonen is geen markt

De SP wil de woningmarkt fundamenteel veranderen: wonen is volgens de partij geen markt, maar een recht. Daarom moeten er jaarlijks 100.000 sociale huurwoningen worden gebouwd; in totaal 1 miljoen betaalbare woningen. Hiervoor trekt de SP 30 miljard euro uit. Huren worden bevroren, tijdelijke huurcontracten verdwijnen en woningcorporaties moeten weer verenigingen zonder winstoogmerk worden. De partij wil leegstand zwaarder belasten, het kraakverbod opheffen en een zelfbewoningsplicht invoeren om beleggers te weren. Ook komt er een Nationaal Woonfonds om de bouw te versnellen. De SP vindt dat gemeenten en bewoners meer zeggenschap moeten krijgen over woningbouw, in plaats van Den Haag.

Kortom: de SP wil betaalbaar wonen voor iedereen, met een grote rol voor gemeenten en corporaties – en zonder winstbejag in de woningbouw.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de SP

DENK: grondrecht op wonen

DENK ziet wonen als een grondrecht en wil dat minstens 80% van alle nieuwbouw betaalbaar wordt, waarvan 40% sociale huur en 40% middenhuur. De partij pleit voor een sterke minister van Volkshuisvesting die gemeenten kan verplichten om te bouwen, en wil een Rijksbouwbedrijf oprichten om de woningproductie te versnellen. DENK wil meer regie vanuit Den Haag, maar ook betere bescherming voor huurders en vergunningen voor verhuurders om misstanden te voorkomen. Daarnaast moeten renteloze en halalhypotheken mogelijk worden, en wordt discriminatie op de woningmarkt strafbaar. Statushouders behouden hun voorrang, maar ook lokale starters krijgen een plek.

Kortom: DENK wil eerlijke en betaalbare huisvesting voor iedereen, met een sterke overheid die actief stuurt op volkshuisvesting en gelijke kansen op de woningmarkt.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van DENK

PvdD: sociaal en klimaatbestendig

De Partij voor de Dieren wil wonen loskoppelen van de markt en bouwen combineren met klimaat- en natuurbeleid. Minimaal 40% van alle nieuwbouwwoningen moet sociaal zijn, en er moet voornamelijk binnen bestaande kernen worden gebouwd: natuurinclusief, circulair en diervriendelijk. De partij zet zich in voor toegankelijke woningen en publieke ruimtes, die standaard rolstoeltoegankelijk zijn, en wil nieuwe woonvormen zoals cohousing en tiny houses stimuleren. Daarnaast wil de PvdD de huren bevriezen en de hypotheekrenteaftrek boven de NHG-grens afbouwen om meer rechtvaardigheid op de woningmarkt te creëren.

Kortom: de Partij voor de Dieren kiest voor sociaal, duurzaam en inclusief wonen met oog voor mens, dier en natuur.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de PvdD

FVD: geen rem op woningbouw

Forum voor Democratie wil de woningbouw flink versnellen door jaarlijks 100.000 woningen te realiseren, zonder beperkingen door stikstof- of duurzaamheidsregels. De partij ziet klimaatbeleid als overbodig en kiest voor meer gebruik van kolen, gas en kernenergie. FvD wil meer marktwerking in plaats van overheidssturing, met afschaffing van de Wet betaalbare huur en het recht voor corporaties om woningen te verkopen. De hypotheekrenteaftrek blijft en wordt zelfs uitgebreid, terwijl starters vrijstelling van overdrachtsbelasting krijgen en hun studieschuld niet meer meetelt bij hypotheekaanvragen. Verder wil FvD dat statushouders hun voorrang verliezen en dat erfpacht wordt afgeschaft, zodat kopen eenvoudiger wordt.

Kortom: Forum voor Democratie wil de bouwproductie opvoeren met minder regels, meer keuzevrijheid en een grotere rol voor de markt.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van FVD

SGP: rentmeesterschap en ruimte

De SGP wil betaalbare woningen voor starters, senioren en middeninkomens, met minder regels en meer ruimte voor lokaal maatwerk. Gemeenten moeten meer zeggenschap krijgen over waar gebouwd wordt, zodat beter kan worden ingespeeld op de behoefte per regio. De partij benadrukt rentmeesterschap: bouwen mag niet ten koste gaan van vruchtbare landbouwgrond, en er moet zorgvuldig worden omgegaan met de leefomgeving. Woningdelen, splitsen en hergebruik van leegstaande panden worden actief gestimuleerd om sneller woningen toe te voegen. De hypotheekrenteaftrek blijft behouden, zodat kopen betaalbaar blijft voor gezinnen.

Kortom: de SGP wil verantwoord bouwen met oog voor betaalbaarheid, lokale regie en behoud van het platteland.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de SGP

ChristenUnie: bouwen aan gemeenschappen

De ChristenUnie ziet woningbouw als een maatschappelijke opgave en maakt het samen met ruimtelijke ordening tot een topprioriteit. De partij wil jaarlijks 100.000 nieuwe woningen bouwen, waarvan tweederde betaalbaar, met extra investeringen in duurzame en gemeenschapsgerichte woonvormen. Denk aan coöperatief wonen, seniorenhofjes en woonprojecten met zorg. De ChristenUnie wil dat de overheid meer regie neemt, maar ook dat kerken, verenigingen en bewoners een grotere rol krijgen bij het versterken van de leefbaarheid in wijken en dorpen. Daarnaast moeten bezwaarprocedures worden ingekort en woningdelen eenvoudiger worden gemaakt, zodat meer mensen sneller een passende woning vinden.

Kortom: de ChristenUnie wil bouwen aan sterke gemeenschappen met betaalbare, duurzame woningen en ruimte voor samenleven en zorg.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van de ChristenUnie

Volt: Europees en duurzaam

Volt wil dat alle nieuwbouwwoningen in 2030 klimaatneutraal zijn en zet in op duurzaamheid, innovatie en transparantie in de woningbouw. De partij streeft naar 1 miljoen nieuwe woningen voor 2030, waarvan tweederde betaalbaar. Er komt meer aandacht voor circulair en biobased bouwen, isolatie en nieuwe woonvormen die wonen combineren met groen, participatie en zorgvoorzieningen. Ontwikkelaars die gemeentesubsidie ontvangen, moeten werken met een open boekhouding, zodat publiek geld eerlijk wordt besteed. Volt wil bouwen op vliegveldlocaties en minder vliegverkeer, om ruimte te maken voor woningen. Daarnaast pleit de partij voor meer overheidstoezicht, het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek, het afschaffen van de kostendelersnorm en zwaardere belastingen op leegstand. Ook ziet Volt een Europese samenwerking als sleutel om de wooncrisis structureel aan te pakken.

Kortom: Volt wil duurzaam, transparant en toekomstgericht bouwen met oog voor betaalbaarheid, innovatie en Europese samenwerking.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van Volt

JA21: migratie en marktwerking

JA21 wil de woningbouw flink versnellen door de markt meer ruimte te geven en regulering terug te dringen. De partij ziet migratie als een belangrijke oorzaak van het woningtekort en wil daarom migratieplafonds invoeren. Er moet worden gebouwd waar de vraag het grootst is, zonder verplichte bouwmix of overheidssturing. JA21 wil 0,5% van de economie – zo’n 61 miljard euro per jaar – investeren in woningbouw en stelt dat woningbouw een dringend belang moet worden in de stikstofwet, zodat projecten niet stilvallen. De partij wil minder duurzaamheidseisen, omdat klimaatbeleid volgens haar de bouw vertraagt, en pleit voor meer kernenergie, gas en kolen om de energievoorziening stabiel te houden. Verder wil JA21 de Wet betaalbare huur afschaffen, de overdrachtsbelasting verlagen, en jonge gezinnen voorrang geven bij de koop van woningen. Ook moeten bestaande gebouwen sneller worden getransformeerd tot woningen.

Kortom: JA21 kiest voor minder regels, meer marktwerking en stevige investeringen om sneller en grootschaliger te kunnen bouwen.

Lees hier het hele verkiezingsprogramma van JA21