WoON24: Starters winnen terrein, maar wonen blijft duur

De nieuwste cijfers uit het WoonOnderzoek Nederland 2024 (WoON24), dat eens in de drie jaar uitkomt, laten zien dat de woningmarkt in Nederland nog altijd piept en kraakt. Ondanks dat meer starters een koopwoning weten te bemachtigen, lopen de woonlasten in zowel de huur- als koopsector stevig op. 

WoON is dé bron voor de Rijksoverheid en lokale overheden om inzicht te krijgen in hoe Nederlanders wonen, wat zij wensen en welke keuzes ze maken op de woningmarkt. Daarmee vormt het een belangrijke pijler voor het landelijke woonbeleid. Voor deze nieuwste editie werden ruim 41.000 mensen ondervraagd. Hieronder lees je de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek.

Steeds meer mensen wonen alleen

40% van alle huishoudens is een eenpersoonshuishouden. Dit komt vooral door vergrijzing en individualisering. Ons land telt 3,3 miljoen alleenstaande huishoudens, waarvan ruim een derde in de leeftijd van 65+ jaar.

Meer starters op de koopmarkt, vaak met financiële steun

In de afgelopen twee jaar kochten meer starters hun eerste huis, mede door de verkoop van veel huurwoningen. In totaal stroomde 237.000 startende huishoudens door vanuit een huurwoning, studentenkamer of thuis. Dat lukt vaak niet zonder financiële steun: ongeveer een derde kreeg een schenking van ouders of familie voor de aankoop van de woning.

Koopmarkt: helft woningen boven 390.000 euro

De huizenprijzen zijn fors gestegen: inmiddels heeft meer dan de helft van de koopwoningen een WOZ-waarde boven de betaalbaarheidsgrens van 390.000 euro (2024). Vooral in regio’s als Amsterdam, Utrecht en Leiden liggen prijzen en woonquotes ver boven het landelijk gemiddelde, terwijl in delen van Groningen, Friesland en Drenthe de lasten relatief laag zijn.

Minder verhuizingen, meer verhuiswensen

Terwijl 3,6 miljoen huishoudens de wens hebben om te willen verhuizen (waarvan de helft echt actief op zoek is), neemt de doorstroming af. Door de hoge prijzen en het gebrek aan aanbod verhuizen vooral ouderen en gezinnen met kinderen minder vaak, waardoor er minder woningen vrijkomen. De vraag verschuift bovendien: waar een paar jaar geleden nog vooral gezocht werd naar eengezinskoopwoningen, neemt nu de belangstelling voor huurappartementen toe.

Kleine nieuwbouwwoningen in opkomst

De woningvoorraad werd lang gedomineerd door ruime eengezinswoningen, maar dat verandert. Door de toename van kleine huishoudens verschuift de focus in de nieuwbouw naar compactere woningen. Inmiddels is meer dan een derde van alle nieuwe woningen kleiner dan 75 m², en zo’n 16% meet zelfs minder dan 50 m². 

Huurders betalen topprijzen en hebben hoge lasten

Een kwart van alle huurders woont in een midden- of dure huurwoning van 880 euro of meer. Vooral jonge stellen kiezen vaker voor een dure huurwoning, omdat die sneller beschikbaar is, maar zijn daardoor soms wel 43% van hun besteedbare inkomen aan woonlasten kwijt. 

Woonkwaliteit en duurzaamheid

Eén op de vijf huishoudens kampt met vocht- of schimmelproblemen. Een stijging die waarschijnlijk komt door hogere energieprijzen waardoor minder gestookt en geventileerd wordt. Daarnaast hebben veel mensen moeite om hun woning in de zomer koel te houden, ook bewoners van goed geïsoleerde woningen met gebrekkige ventilatie. 

Er is ook goed nieuws: woningcorporaties versnellen hun verduurzaming. Slechts minder dan 10% van hun woningen heeft nog een slecht energielabel (E, F of G), tegenover bijna 20% in de koop- en private huursector. 

Conclusie: kloof tussen wens en werkelijkheid blijft groot

De cijfers laten zien dat de woningmarkt weliswaar kansen biedt voor sommige groepen, zoals starters met financiële hulp, maar dat structurele knelpunten blijven bestaan. Hoge prijzen, stijgende lasten, achterblijvende doorstroming en kwaliteitsproblemen maken dat de woonwens voor miljoenen Nederlanders voorlopig nog op de lange baan gaat.