Nieuwe wet voor meer grip op nieuwbouw

Met de Wet versterking regie volkshuisvesting keert de overheid terug als hoofdrolspeler op de woningmarkt. De wet moet zorgen voor meer grip op waar, hoeveel en voor wie er woningen gebouwd worden. Voor woningzoekenden kan dit op termijn meer duidelijkheid en aanbod betekenen, vooral als het gaat om betaalbare nieuwbouwwoningen. 

De Tweede Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel. Als straks ook de Eerste Kamer instemt, treedt de wet waarschijnlijk vanaf 1 januari 2026 in werking. 

Wat houdt de Wet versterking regie volkshuisvesting in?

De wet geeft de rijksoverheid en de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening een sterkere rol in het woningbouwbeleid. Daarmee komt er een einde aan de tijd waarin gemeenten en marktpartijen grotendeels zelfstandig hun plannen bepaalden. De minister kan straks onder andere:

• Locaties voor grootschalige bouw aanwijzen;
• Bepalen hoeveel sociale huur- en koopwoningen er moet komen;
• Als scheidsrechter optreden bij conflicten tussen overheden;
• Ingrijpen als nieuwbouw te lang stil ligt.

Door deze extra bevoegdheden kan de overheid sneller schakelen wanneer woningbouwprojecten vertragen of vastlopen, bijvoorbeeld bij langdurige vergunningstrajecten of regionale onenigheid.

Via amendementen zijn er nog een aantal belangrijke wetswijzigingen toegevoegd: 

• Vijf jaar voorkeursrecht: Gemeenten krijgen langer het recht om bouwlocaties als eerste te kopen — bedoeld om speculatie tegen te gaan.
• Sneller uitspraak bij Raad van State: Bezwaarprocedures worden ingekort door schrappen van de tweede zitting.
• Griffierechten omhoog: Bezwaar maken tegen woningbouw wordt duurder (500 euro voor natuurlijke personen). Dit moet onnodige procedures ontmoedigen.
• Doorverkoop onder voorwaarden: Betaalbare koopwoningen mogen binnen een afgesproken periode alleen doorverkocht worden aan starters of mensen met cruciale beroepen.
• Urgentie voor gezinnen, niet voor statushouders: Gezinnen met minderjarige kinderen krijgen urgentie; statushouders niet langer automatisch.

Doel: 100.000 woningen per jaar

Het kabinet heeft eerder afgesproken dat er jaarlijks 100.000 nieuwe woningen bij moeten komen. In 2024 lag dat aantal nog rond de 70.000. De Wet regie is bedoeld om het bouwtempo te versnellen. Denk hierbij aan het inkorten van bezwaarprocedures en het versoepelen van regels, bijvoorbeeld voor het bouwen in buitengebieden of het vergunningvrij realiseren van een mantelzorgwoning op eigen erf.

Meer aandacht voor betaalbaarheid

Vooral starters en mensen met een laag of middeninkomen hebben het moeilijk op de woningmarkt. Een belangrijk onderdeel van de wet is het streven naar betaalbare woningbouw. Van de totale bouw van woningen moet 30% sociale huur zijn en tweederde betaalbaar voor lage en middeninkomens. Dit betekent:

• Sociale huur: max. 900 euro per maand
• Middenhuur: 900 - 1.185 euro per maand
• Betaalbare koopwoning: tot 405.000 euro

Gemeenten krijgen minder vrijheid

Waar gemeenten voorheen zelf bepaalden hoeveel sociale woningen zij bouwden, stelt de wet nu strengere eisen. Oorspronkelijk wilde oud-minister Hugo de Jonge dat elke gemeente minstens 30% sociaal bouwde. Dat stuitte op bezwaren, vooral bij kleinere gemeenten. De huidige regeling laat nu ruimte om die 30% op regioniveau te halen, in plaats van per gemeente. Dit moet samenwerking stimuleren, maar roept ook zorgen op bij partijen die bang zijn dat sociale bouw te veel op steden afgewenteld wordt.

De wet lost niet álle problemen op

Hoewel de Wet versterking regie volkshuisvesting een belangrijke stap is in de aanpak van de woningnood, worden niet alle problemen ermee opgelost. We hebben ook nog te maken met:

• Netcongestie (volle stroomnetten) die bouwprojecten vertraagt
• Het stikstofprobleem dat bouwlocaties beperkt
• Hoge belastingen voor investeerders, waardoor minder wordt gebouwd

De Tweede Kamer dringt aan op aanvullende maatregelen, bijvoorbeeld om beleggers weer te stimuleren woningen op te knappen en te verhuren.